ผลไม้ไทย ออกเดือนไหน ตารางฤดูกาล และวิธีเลือกให้สุกพอดี
ทุเรียน มังคุด เงาะ ลองกอง ลำไย ลิ้นจี่ มะม่วง ออกมากเดือนไหน ตะวันออกกับใต้ต่างกันยังไง ตัวเลขจากหน่วยงานเกษตร และวิธีดูว่าผลไหนสุกพร้อมกิน
- ภาคตะวันออก ทุเรียน มังคุด เงาะ ออกมากที่สุดพร้อมกันในเดือนพฤษภาคม ส่วนภาคใต้มาทีหลัง ราวกรกฎาคมถึงกันยายน
- ลำไยมีเกือบทั้งปี แต่ออกมากที่สุดเดือนสิงหาคม ลิ้นจี่ออกมากเดือนพฤษภาคม
- มะม่วงและทุเรียนบ่มสุกต่อได้หลังเก็บ ส่วนเงาะไม่สุกต่อ ต้องเลือกลูกที่แดงพร้อมกินตั้งแต่ซื้อ
- มังคุดผิวชมพูอมแดง จะกลายเป็นสีม่วงพร้อมกินในราว 3-4 วัน
ผลไม้ไทยส่วนใหญ่ออกมากช่วงหน้าร้อนต่อต้นฝน ภาคตะวันออกมาก่อน ทุเรียน มังคุด เงาะ ออกมากที่สุดในเดือนพฤษภาคม แล้วภาคใต้ตามมาราวกรกฎาคมถึงกันยายน ส่วนลำไยออกมากเดือนสิงหาคม บทความนี้รวมตารางเดือนจากตัวเลขของหน่วยงานเกษตร และวิธีดูว่าผลไหนสุกพร้อมกิน
ตารางฤดูผลไม้
ตัวเลขในตารางมาจากสำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร (สศก.) ช่องภาคตะวันออกคือข้อมูลจังหวัดระยอง จันทบุรี ตราด ส่วนแต่ละปีอาจเลื่อนได้ตามสภาพอากาศ
| ผลไม้ | ช่วงที่มีผลผลิต | ออกมากที่สุด | หมายเหตุ |
|---|---|---|---|
| ทุเรียน (thurian) | ภาคตะวันออก ม.ค.-ก.ค. | พ.ค. (53% ของทั้งปี) | ภาคใต้มาทีหลัง ราว ก.ค.-ก.ย. |
| มังคุด (mangkhut) | ภาคตะวันออก มี.ค.-ก.ค. | พ.ค. (42%) | ภาคใต้มาทีหลังเช่นกัน |
| เงาะ (ngo) | ภาคตะวันออก เม.ย.-ส.ค. | พ.ค. (51%) | |
| ลองกอง (longkong) | ภาคตะวันออก เม.ย.-ก.ย. | ก.ค. (34%) | บางแหล่งระบุช่วงพีคราว ต.ค. ตามพื้นที่ปลูก |
| ลำไย (lamyai) | ทั้งปี | ส.ค. (24%) | ออกมากช่วง ก.ค.-ส.ค. |
| ลิ้นจี่ (linchi) | มี.ค.-มิ.ย. | พ.ค. (58%) | |
| มะม่วง (mamuang) | ปลาย มี.ค.-ก.ค. | เม.ย.-พ.ค. | มีมะม่วงนอกฤดูด้วย |
ภาคใต้ยังไม่มีตัวเลขรายเดือนแบบเดียวกันให้เทียบ การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (ททท.) แนะนำเส้นทางผลไม้ภาคใต้ช่วงกรกฎาคมถึงกันยายน และบอกว่าทุเรียนสาลิกาของพังงามักออกช่วงพฤษภาคมถึงกรกฎาคม จึงใช้ช่วงนี้เป็นกรอบคร่าว ๆ
ตัวอย่าง: วางแผนตามตัวเลข
เทียบเดือน ถ้าไปภาคตะวันออกกลางเดือนพฤษภาคม ทุเรียน มังคุด เงาะ อยู่ในเดือนที่ออกมากที่สุดพร้อมกัน ตัวเลขของ สศก. ปี 2567 บอกว่าผลไม้สี่ชนิดของสามจังหวัดนี้ออกในเดือนพฤษภาคมรวมกันราว 51% ของทั้งปี เท่ากับครึ่งปีมากระจุกในเดือนเดียว
ลำไย สศก. ประมาณการปี 2569 ว่าทั้งปีมีลำไยราว 1.40 ล้านตัน ออกเดือนสิงหาคมราว 340,000 ตัน คิดดู 340,000 ÷ 1,400,000 = 0.243 หรือราว 24% ของทั้งปีในเดือนเดียว ที่เหลือกระจายไปเดือนอื่น ลำไยจึงหาได้เกือบตลอดปี แต่สิงหาคมมีมากที่สุด
มังคุด มังคุดที่เก็บจากต้นช่วงผิวเริ่มมีประชมพู จะเปลี่ยนเป็นสีม่วงพร้อมกินในราว 3-4 วัน ถ้าซื้อวันจันทร์ได้ลูกสีชมพูอมแดง กินได้ราววันพฤหัสถึงศุกร์ ถ้าอยากกินวันนี้ เลือกลูกสีม่วงเข้มถึงม่วงดำ
ผลไม้ที่บ่มต่อได้ กับที่ไม่สุกต่อ
ข้อนี้สำคัญที่สุดเวลาซื้อ ผลไม้แบ่งเป็นสองแบบ
- บ่มสุกต่อได้ (เรียกว่า climacteric) เก็บตอนแก่แล้วนำมาบ่มให้สุก เช่น มะม่วง และ ทุเรียน ซื้อลูกที่ยังไม่สุกมาวางไว้ให้สุกเองได้
- ไม่สุกต่อ (non-climacteric) เก็บมาแล้วเป็นแบบนั้น เช่น เงาะ ต้องเลือกลูกที่พร้อมกินตั้งแต่ซื้อ
มะม่วงกับทุเรียนซื้อดิบมารอได้ เงาะต้องเลือกลูกที่พร้อมกินตั้งแต่ร้าน
วิธีดูว่าสุกพร้อมกิน
| ผลไม้ | ดูอะไร |
|---|---|
| มังคุด | สีม่วงอมแดงถึงม่วงเข้ม เป็นระยะที่กินได้ ม่วงเข้มหรือม่วงดำคือเหมาะที่สุด เนื้อแยกจากเปลือกง่าย |
| เงาะ (พันธุ์โรงเรียน) | ผิวและขนสีแดง ถ้าแดงเข้มจนปลายขนเป็นสีเหลือง แปลว่าแก่เกิน คุณภาพลดลง |
| ทุเรียน | คนในสวนดูก้านผลแข็งสีเข้ม ปลายหนามแห้งสีน้ำตาลเข้ม บีบหนามเข้าหากันแล้วรู้สึกมีสปริง เห็นรอยแยกระหว่างพู และเคาะแล้วเสียงโปร่ง แต่ต้องใช้ความชำนาญ ถามแม่ค้าว่าพร้อมกินวันไหน |
| ลำไย | เปลือกเปลี่ยนจากเขียวเป็นน้ำตาลอมเหลือง ผิวเรียบ ผลเต่ง |
| มะม่วง | มะม่วงสุกเนื้อนุ่มเนียน กลิ่นหอม ถ้ายังกรอบและเปรี้ยว แปลว่ายังดิบ วางไว้ให้สุกต่อได้ |
ทุเรียนเลือกยากที่สุด ถ้าไม่มั่นใจ ซื้อแบบแกะแล้วใส่กล่องจะเห็นเนื้อชัดกว่า
ข้อผิดพลาดที่เจอบ่อย
- ซื้อเงาะลูกเขียวกลับมารอ เงาะไม่สุกต่อหลังเก็บ เขียวแค่ไหนก็เป็นแบบนั้น
- เลือกเงาะแดงเข้มที่สุด แดงเข้มจนปลายขนเหลืองคือแก่เกิน
- ใช้เดือนเดียวทั้งประเทศ ภาคตะวันออกกับภาคใต้ออกห่างกันเป็นเดือน เช็กว่าผลไม้มาจากภาคไหน
- เชื่อเดือนในตารางเป๊ะ ๆ สภาพอากาศเลื่อนฤดูได้ ถ้าจะไปสวน ถามสวนหรือหน่วยท่องเที่ยวในพื้นที่ก่อนเดินทาง
สรุป
จำสามช่วง พฤษภาคมคือเดือนทองของภาคตะวันออก ทุเรียน มังคุด เงาะ ลิ้นจี่ กรกฎาคมถึงกันยายนเป็นคิวของภาคใต้ และสิงหาคมคือเดือนลำไย เวลาซื้อ แยกให้ออกว่าผลไหนบ่มต่อได้ ผลไหนต้องพร้อมกินตั้งแต่ร้าน บทถัดไปของชุดนี้จะพาไปรู้จักตลาดแต่ละแบบ ว่าควรไปตอนไหนและกินอะไร
แหล่งข้อมูล
- สศก. เปิดผลผลิตผลไม้ภาคตะวันออก ทุเรียน มังคุด เงาะ ลองกอง (ข้อมูลปี 2567) — ไทยรัฐ
- สศก. เผยประมาณการลำไย ลิ้นจี่ ปี 2569 — ไทยโพสต์
- Taste Thailand’s South by Season with Southern MUST TASTE Thai Fruits — TAT News
- A Beginner’s Guide to Seasonal Thai Fruits — Thailand Foundation
- มังคุด: ดัชนีเก็บเกี่ยวและคุณภาพ — ศูนย์นวัตกรรมเทคโนโลยีหลังการเก็บเกี่ยว มช.
- เงาะ: ดัชนีเก็บเกี่ยวและคุณภาพ — ศูนย์นวัตกรรมเทคโนโลยีหลังการเก็บเกี่ยว มช.
คำถามที่พบบ่อย
ทำไมเว็บต่าง ๆ บอกเดือนผลไม้ไม่ตรงกัน
เพราะแต่ละภาคออกไม่พร้อมกัน ภาคตะวันออกมาก่อน ภาคใต้มาทีหลัง และแต่ละปีสภาพอากาศต่างกัน ช่วงในบทความนี้จึงเป็นช่วงโดยประมาณ ถ้าจะไปสวนให้ถามสวนหรือหน่วยท่องเที่ยวในพื้นที่ก่อน
ทุเรียนเคาะแล้วรู้ไหมว่าสุก
การเคาะเป็นวิธีที่คนในสวนใช้ดูว่าผลแก่หรือยัง ผลแก่จะเสียงโปร่งกว่าผลอ่อน แต่ต้องใช้ความชำนาญ คนซื้อทั่วไปถามแม่ค้าว่าพร้อมกินวันไหน หรือขอให้แกะให้ดูจะชัวร์กว่า
นอกฤดูยังหาผลไม้พวกนี้ได้ไหม
บางชนิดได้ เช่น ลำไยมีผลผลิตกระจายทั้งปี และมะม่วงมีแบบนอกฤดู แต่ช่วงที่ผลไม้ออกมากมักหาง่าย สดกว่า และมีให้เลือกมากที่สุด
ส่วนผสมและความเผ็ดต่างกันไปตามร้านและสูตร ถ้าแพ้อาหาร ถามร้านก่อนสั่งทุกครั้ง