กินฮาลาลในไทย ดูเครื่องหมายยังไง ระวังอะไร และอาหารมุสลิมภาคใต้ที่ควรรู้จัก

ในไทย หน่วยงานที่ออกเครื่องหมายรับรองฮาลาลคือคณะกรรมการกลางอิสลามแห่งประเทศไทย (CICOT) เครื่องหมายมีคำว่า حلال (ฮาลาล) ภาษาอาหรับอยู่ในกรอบสี่เหลี่ยมขนมเปียกปูน และมีชื่อสำนักงานกำกับ ร้านหรือสินค้าที่มีเครื่องหมายนี้ผ่านการตรวจรับรองแล้ว ส่วนร้านที่ไม่มี ต้องถามเรื่องหมูที่ซ่อนอยู่ เช่น น้ำมันหมู น้ำซุปกระดูกหมู และกระทะที่ใช้ร่วมกัน

บทความนี้อธิบายจากมุมคนสั่งอาหาร ไม่ได้ตัดสินเรื่องศาสนา ถ้ามีคำถามว่าอะไรผ่านเกณฑ์ของคุณ ถามผู้รู้ทางศาสนาที่คุณเชื่อถือ

เครื่องหมายฮาลาลของไทยหน้าตาแบบไหน

ประกาศคณะกรรมการกลางอิสลามแห่งประเทศไทย ฉบับที่ 1 (2559) อธิบายเครื่องหมายไว้สี่ส่วน

1. คำว่าฮาลาลเขียนเป็นภาษาอาหรับ حلال
2. คำนั้นอยู่ในกรอบสี่เหลี่ยมขนมเปียกปูน
3. ด้านหลังกรอบมีลายเส้นตั้ง และมีเส้นขนานใต้กรอบ
4. ระหว่างเส้นขนานมีชื่อสำนักงานคณะกรรมการกลางอิสลามแห่งประเทศไทย เป็นภาษาไทย อังกฤษ อาหรับ หรือภาษาอื่น

ประกาศเดียวกันระบุว่าใช้เครื่องหมายได้เฉพาะสินค้าที่ผ่านการตรวจและได้ใบรับรองแล้ว และผู้ที่ใช้โดยไม่ได้รับอนุญาตจะถูกดำเนินคดี ถ้าเห็นเครื่องหมายบนของที่ดูแปลก ๆ เช่น สินค้าที่มีหมู ให้สงสัยไว้ก่อน

เครื่องหมายฮาลาลของไทยดูง่ายที่สุดจากสองอย่าง คำว่า حلال ในกรอบขนมเปียกปูน และชื่อคณะกรรมการกลางอิสลามแห่งประเทศไทยใต้กรอบ

ร้านได้รับรอง ร้านมุสลิม และร้านทั่วไป

ร้านแบบไหน	ที่รู้แน่	ที่ต้องถาม
มีเครื่องหมายหรือใบรับรองฮาลาล	ผ่านการตรวจรับรองแล้ว	ใบรับรองยังไม่หมดอายุไหม
ร้านของชาวมุสลิม ป้าย “อาหารอิสลาม” แต่ไม่มีเครื่องหมาย	เจ้าของตั้งใจทำตามหลักศาสนา	วัตถุดิบมาจากไหน ถ้าเกณฑ์ของคุณต้องการการรับรอง
ร้านอาหารไทยทั่วไป	ไม่มีอะไรรับประกัน	หมู น้ำมัน น้ำซุป เหล้า อุปกรณ์ร่วม

งานวิจัยปี 2566 ที่สัมภาษณ์ผู้ประกอบการร้านอาหารมุสลิม 20 ร้านในกรุงเทพฯ พบว่าเหตุที่ร้านยังไม่มีเครื่องหมายฮาลาล รวมถึงไม่รู้วิธีขอ ขั้นตอนยุ่งยาก และค่าธรรมเนียมสูง ร้านมุสลิมที่ไม่มีเครื่องหมายจึงไม่ได้แปลว่าไม่ฮาลาล แต่ก็ไม่ได้ผ่านการตรวจจากภายนอก แต่ละคนเลือกตามเกณฑ์ของตัวเอง

ของที่ต้องระวังในอาหารไทย

หมูในอาหารไทยไม่ได้มาเป็นชิ้นให้เห็นเสมอไป

ระวัง	อยู่ในจานไหนบ่อย	ถามว่า
หมูสับ หมูกรอบ หมูแดง กุนเชียง	ผัด ข้าวผัด ก๋วยเตี๋ยว ยำ	จานนี้มีหมูไหม
น้ำมันหมู กากหมู	ผัด ทอด ผักโรยกากหมู	ใช้น้ำมันอะไร
น้ำซุปกระดูกหมู	ก๋วยเตี๋ยว ต้มจืด ข้าวต้ม	น้ำซุปทำจากอะไร
เลือดหมู	เย็นตาโฟ ต้มเลือดหมู ก๋วยเตี๋ยวบางแบบ	มีเลือดหมูไหม
เหล้าที่ใช้ปรุง	อาหารจีนบางจาน	ใส่เหล้าไหม
เจลาติน	ของหวานบางอย่าง	ทำจากอะไร
กระทะ หม้อ เขียงที่ใช้ร่วม	ร้านที่ขายหมูด้วย	ใช้อุปกรณ์แยกไหม

ไก่และเนื้อวัวในร้านทั่วไปก็ยังเป็นคำถาม เพราะหลักฮาลาลกำหนดวิธีเชือด ร้านทั่วไปมักไม่รู้ว่าเนื้อที่ซื้อมาเชือดแบบไหน

อาหารมุสลิมภาคใต้ที่ควรรู้จัก

ภาคใต้ของไทย โดยเฉพาะปัตตานี ยะลา และนราธิวาส มีประชากรมุสลิมเป็นส่วนใหญ่ อาหารหลายจานที่คนไทยทั้งประเทศกินกันมีรากจากครัวมุสลิม

• ข้าวหมกไก่ ข้าวสีเหลืองหุงกับเครื่องเทศ เช่น อบเชย กระวาน กานพลู และหญ้าฝรั่นหรือขมิ้น ใส่ไก่ บางร้านใช้เนื้อ โรยหอมเจียว กินกับน้ำจิ้มเขียวหรือน้ำจิ้มไก่
• แกงมัสมั่น เชื่อกันว่าชื่อมาจากคำเก่าที่แปลว่ามุสลิม ใช้กะทิ ถั่วลิสงคั่ว มันฝรั่ง กระวาน อบเชย มะขามเปียก น้ำตาลปี๊บ และน้ำปลา มักทำกับไก่ คนแพ้ถั่วลิสงต้องระวังจานนี้
• ข้าวยำ ข้าวคลุกผักสมุนไพรหลายชนิด ราดน้ำบูดู ซึ่งหมักจากปลาทะเลกับเกลือ ได้รับอิทธิพลจากอาหารมุสลิมทางใต้และฝั่งมาเลเซีย บางจังหวัดใช้น้ำแกงหรือกะปิแทนบูดู
• โรตี แผ่นแป้งทอด กินกับแกง หรือกินเป็นของหวานกับนมข้นและน้ำตาล

ทุกจานนี้จะฮาลาลหรือไม่ ขึ้นกับร้านที่ทำ ไม่ใช่ชื่อจาน แกงมัสมั่นในร้านอาหารไทยทั่วไปอาจใช้เนื้อที่ไม่ได้เชือดตามหลักศาสนา ถ้าอยากลองอาหารเหล่านี้แบบสบายใจ หาร้านที่มีเครื่องหมายหรือร้านของชาวมุสลิม

ประโยคที่ใช้ถาม

• “ร้านนี้ฮาลาลไหม” หรือ “มีใบรับรองฮาลาลไหม”
• “จานนี้มีหมูไหม รวมถึงน้ำมันหมูและน้ำซุปด้วย”
• “ไก่ (หรือเนื้อ) เป็นฮาลาลไหม”
• “ใส่เหล้าไหม”
• “ใช้กระทะแยกจากหมูไหม”

ถ้าพูดไทยไม่ได้ เก็บประโยคพวกนี้ไว้ในโทรศัพท์แล้วยื่นให้ร้านดู

ตัวอย่าง: ดูวันหมดอายุของใบรับรอง

เดิมหนังสือสำคัญให้ใช้เครื่องหมายฮาลาลมีอายุ 1 ปี ระเบียบปี 2568 เปิดให้สถานประกอบการที่ได้รับรองต่อเนื่องมาไม่น้อยกว่า 2 ปีและไม่มีประวัติทำผิด ขอเป็น 2 หรือ 3 ปีได้ (ประกาศฝ่ายกิจการฮาลาล ฉบับที่ 5/2569) ถ้าร้านแสดงใบรับรอง ดูวันที่พิมพ์ไว้ แล้วนับจากวันนี้

สมมติวันนี้คือ 22 ตุลาคม 2569 และเจอใบรับรองสองใบ

ขั้น	ใบที่ 1	ใบที่ 2
วันหมดอายุที่พิมพ์	30 มิถุนายน 2569	31 สิงหาคม 2571
เทียบกับวันนี้	ก่อนวันนี้	หลังวันนี้
นับวัน	ก.ค. 31 + ส.ค. 31 + ก.ย. 30 + ต.ค. 22 = หมดมาแล้ว 114 วัน	ยังเหลืออีกเกือบ 2 ปี
ทำอะไรต่อ	ถามร้านว่าต่ออายุแล้วหรือยัง ใบใหม่อาจยังไม่ได้แขวน	ใช้ได้

ใบที่หมดอายุไม่ได้แปลว่าร้านเลิกทำตามหลัก อาจแค่ยังไม่ได้เปลี่ยนใบบนผนัง แต่เป็นเหตุผลที่ควรถาม

เครื่องหมายบอกว่าร้านผ่านการตรวจแล้ว วันหมดอายุบอกว่ายังผ่านอยู่ไหม ดูทั้งสองอย่าง

ข้อผิดพลาดที่เจอบ่อย

• ดูแค่ชื่อจาน ข้าวหมกไก่หรือแกงมัสมั่นในร้านทั่วไปไม่ได้ฮาลาลอัตโนมัติ
• ถามแค่ “มีหมูไหม” ร้านอาจตอบว่าไม่มี แต่ผัดด้วยน้ำมันหมูหรือใช้น้ำซุปกระดูกหมู
• เชื่อเครื่องหมายบนสินค้าที่ดูผิดปกติ การใช้เครื่องหมายโดยไม่ได้รับอนุญาตเป็นความผิด ถ้าสงสัย ตรวจกับคณะกรรมการกลางฯ
• คิดว่าอาหารทะเลไม่มีปัญหาเลย ยังต้องถามเรื่องน้ำมันและกระทะ

สรุป

เครื่องหมายฮาลาลของไทยออกโดยคณะกรรมการกลางอิสลามแห่งประเทศไทย ดูจากคำว่า حلال ในกรอบขนมเปียกปูนกับชื่อสำนักงานใต้กรอบ ร้านที่ไม่มีเครื่องหมายต้องถามเรื่องหมูที่ซ่อนอยู่ ทั้งน้ำมัน น้ำซุป เลือด และอุปกรณ์ร่วม ส่วนข้าวหมกไก่ แกงมัสมั่น และข้าวยำ ลองที่ร้านมุสลิมหรือร้านที่ได้รับรองจะสบายใจที่สุด

แหล่งข้อมูล

• Requirements for the use of the halal certification logo on products and packaging B.E. 2559 — คณะกรรมการกลางอิสลามแห่งประเทศไทย
• ประกาศฝ่ายกิจการฮาลาล ฉบับที่ 5/2569 เรื่องหนังสือสำคัญ 2 ปี หรือ 3 ปี — ฝ่ายกิจการฮาลาล คณะกรรมการกลางอิสลามแห่งประเทศไทย
• แนวทางการส่งเสริมร้านอาหารมุสลิมในการขอรับรองเครื่องหมายฮาลาล ในเขตกรุงเทพมหานคร — วารสารวิทยาลัยดุสิตธานี (ThaiJO)
• Halal dining in Thailand — MICHELIN Guide
• ข้าวยำ คืออะไร — MICHELIN Guide